W okresie przedszkolnym rozwój przedszkolny wykazuje zwolnienie tempa w porównaniu z okresem poniemowlęcym. Przyrost masy ciała ulega zmniejszeniu, co obserwujemy poprzez wyszczuplenie sylwetki i dalszą zmianę proporcji ciała spowodowane szybkim wzrostem tułowia i długości kończyn. Między 3 a 7 rokiem życia dzieci rosną średnio 27 cm, a masa ich ciała wzrasta o 10 kg. Największy skok wzrastania występuje między 5 a 7 rokiem życia. Dzieci rosną wówczas średnio ok. 7 cm i zwiększają swoją wagę o 3 kg.
W tym okresie da się zauważyć różnice płciowe. U chłopców szybciej rośnie obręcz barkowa niż biodrowa, u dziewczynek nie ma takiej różnicy. U dziewczynek większa jest tkanka tłuszczowa. Około 6 roku życia następuje też wymiana uzębienia z mlecznego na stałe.
Zestawianie podstawowych cech rozwoju fizycznego dziecka w wieku przedszkolnym (Trzcińska D., 2005)
Proporcje ciała
| Trzylatki i czterolatki |
Pięciolatki i sześciolatki |
- Duża głowa
- Długi tułów
- Krótkie i słabe kończyny
|
- Następują znaczne zmiany w proporcji ciała
- Kończyny dolne wydłużają się powodując ogólne wysmuklenie ciała
|
Układ kostny i stawowo- więzadłowy
| Trzylatki i czterolatki |
Pięciolatki i sześciolatki |
- Kości są miękkie i elastyczne
- Przeważa tkanka chrzęstna, która pozwala na dużą odporność przy złamaniach, ale może ulegać deformacjom
- Duża rozciągliwość więzadeł pozwala na wykonywanie obszernych ruchów
|
- Kości stają się mniej wiotkie
- Proces kostnienia zaczyna się od nadgarstków, co obserwowane jest poprzez bardzie precyzyjne ruchy rąk, zwłaszcza chwytów
- Kształtują się krzywizny kręgosłupa
|
Układ mięśniowy
| Trzylatki i czterolatki |
Pięciolatki i sześciolatki |
- Ogólna masa mięśni w stosunku do masy ciała jest niewielka
- Włókna mięśniowe są wiotkie, delikatne i cienkie, o znacznej ilości wody
- Kurczą się powoli i długo
- Mięsnie szybko się męczą, nie są zdolne do wysiłku długotrwałego i o znacznym natężeniu
- Lepiej pracują duże grupy mięśniowe np. tułowia niż małe np. rąk (przy rysowaniu dzieci wykonują zamaszyste ruchy ramion)
- Mięsnie przyrastają głównie na długość
|
- Następuje szybki przyrost masy mięśniowej i rozwój mięśni spowodowany zmniejszeniem ilości wody w ich włóknach przy jednoczesnym wzroście zawartości białkowych i tłuszczowych
- Zwiększa się masa mięśni a przez to też ich siła
- Sprawność i siła mięśni wzrasta od głowy do kończyn, a w obrębie kończyny górnej od ramienia do ręki
|
Układ krążenia
| Trzylatki i czterolatki |
Pięciolatki i sześciolatki |
- Serce ma małą pojemność, u dziecka będącego w ruchu pracuje dość intensywnie
- Małe serce powoduje, że krew krąży szybciej (światło naczyń krwionośnych jest duże), po zmęczeniu następuje szybki odpoczynek
|
- Powiększa się rozmiar serca i zwiększa jego wydolność, dzięki czemu możliwe jest wykonywanie większych wysiłków
- Następuje sprawniejsze współdziałanie układu krwionośnego i nerwowego dzięki czemu krew szybciej dociera do tkanek
|
Układ oddechowy
| Trzylatki i czterolatki |
Pięciolatki i sześciolatki |
- Płuca mają małą objętość
- Dziecko wykonuje ok. 30 oddechów na minutę
- Zwiększone zapotrzebowanie na tlen podczas wysiłku, dziecko zaspokaja poprzez przyspieszenie oddechu
- Dziecko oddycha głównie torem brzusznym, przy pomocy przepony
|
- Zwiększa się pojemność płuc
- Liczba oddechów zmniejsza się do 27
- Poprawia się funkcjonowanie mięśni oddechowych, co sprzyja możliwości głębszego oddychania
- Zmienia się tor oddechowy na brzuszno - piersiowy
|
Układ nerwowy
| Trzylatki i czterolatki |
Pięciolatki i sześciolatki |
- Mózg stanowi ok. 80% masy mózgu dorosłego człowieka
- Mózg działa jeszcze bardzo niesprawnie
- Zdecydowana przewaga czynności podkorowych nad korowymi i oraz pobudzenia wewnętrznego nad hamowaniem
- Wysoka pobudliwość nerwowa przejawiające się w zmienności nastrojów i zachowań a także w chwiejności emocji
- Procesy poznawcze (w tym uwaga) mają charakter mimowolny
- Mimo zainteresowania jakąś czynnością uwaga łatwo ulega rozproszeniu na skutek czynników zewnętrznych lub wewnętrznych
|
- Następuje przyrost mózgu, który stanowi 90% masy mózgu dorosłego człowieka
- Mózg działa znacznie sprawniej
- Dzięki rozwoju czynności korowych następuje rozwój czynności poznawczych i uczuć bardziej złożonych od emocji
- Móżdżek, w którym znajduje się ośrodek równowagi osiąga swoją normalną wielkość
- Rozwijają się płaty czołowe stanowiące podłoże dla regulujących funkcji kory mózgowej (płaty czołowe odpowiadają za ruchy wyuczone i czynności orientacyjne)
- Wzrasta stopień mielinizacji włókien nerwowych, co powoduje większe zrównoważenie pobudzania i hamowania procesów wewnętrznych
- Zwiększa się objętość komórek nerwowych powstają nowe połączenia nerwowo – ruchowe, „polecenia” wydawane przez mózg są wykonywane przez układ obwodowy coraz łatwiej i sprawniej
|
Bibliografia:
Trzcińska D., Gimnastyka kompensacyjno – korekcyjna w przedszkolu, Wydawnictwo AWF, Warszawa 2005
